Historyczny wyrok w Hadze. Mjanma uznana za odpowiedzialną za ludobójstwo

Dodano:
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości Źródło: PAP/EPA / Remko de Waal
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w Hadze orzekł w czwartek, że Mjanma dopuściła się ludobójstwa na mniejszości Rohingjów.

Przełomowy wyrok zapadł po siedmiu latach postępowania wszczętego przez Gambię. Sędziowie Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości uznali stosunkiem głosów 9 do 6, że działania sił bezpieczeństwa Mjanmy wobec muzułmańskiej mniejszości Rohingjów stanowiły naruszenie konwencji ONZ o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa z 1948 roku.

Ogłaszając rozstrzygnięcie, prezes Trybunału Yuji Iwasawa wskazał, że wojsko Mjanmy dopuściło się masowych zabójstw ludności cywilnej, przemocy seksualnej oraz ataków na uciekających mieszkańców. Według ustaleń Trybunału podczas operacji wojskowych zabito około 10 tys. Rohingjów.

Historyczny wyrok. Trybunał odrzucił argumenty Mjanmy

Mjanma od początku odrzucała oskarżenia o ludobójstwo. Jej władze przekonywały, że działania armii w stanie Rakhine były odpowiedzią na ataki bojowników Rohingjów i stanowiły uzasadnioną operację antyterrorystyczną. Sędziowie nie podzielili jednak tej argumentacji.

Trybunał uznał, że działania wojskowych obejmowały zabójstwa, masową przemoc seksualną, brutalne ataki na dzieci oraz prześladowania ludności uciekającej przed żołnierzami. Wyrok ma szczególne znaczenie dla międzynarodowego prawa. Od przyjęcia konwencji o ludobójstwie odpowiedzialność za tę zbrodnię przypisywano już konkretnym osobom, m.in. w związku z wydarzeniami w Rwandzie i byłej Jugosławii.

Setki tysięcy ludzi uciekły przed wojskiem

Sprawa dotyczy wydarzeń z sierpnia i września 2017 roku, kiedy armia Mjanmy rozpoczęła szeroko zakrojoną operację przeciwko Rohingjom w stanie Rakhine. Żołnierze dokonywali masowych zabójstw, podpalali wioski i dopuszczali się przemocy seksualnej. Ponad 730 tys. osób uciekło do sąsiedniego Bangladeszu. Relacje ocalałych, dokumentacja organizacji praw człowieka oraz ustalenia misji ONZ wskazywały na systematyczny charakter przemocy.

W 2018 roku eksperci ONZ ocenili, że działania armii były rażąco nieproporcjonalne do rzeczywistych zagrożeń bezpieczeństwa. Wezwali również do zbadania odpowiedzialności najwyższych dowódców za ludobójstwo. Mjanma odrzuciła te ustalenia.

Postępowanie rozpoczęło się w listopadzie 2019 roku z inicjatywy Gambii, państwa położonego w Afryce Zachodniej, wspieranego przez Organizację Współpracy Islamskiej. Gambia nie była bezpośrednio dotknięta wydarzeniami w Mjanmie. Argumentowała jednak, że wszystkie państwa będące stronami konwencji o ludobójstwie mają interes prawny w przestrzeganiu jej postanowień. Mjanma zakwestionowała prawo Gambii do wniesienia skargi, ale Trybunał uznał, że postępowanie jest dopuszczalne.

Sprawa zyskała dodatkowy rozgłos, gdy w 2019 roku obronę Mjanmy przed sędziami w Hadze osobiście przedstawiła laureatka Pokojowej Nagrody Nobla Aung San Suu Kyi. Polityk, kierująca wówczas cywilnym rządem, przekonywała, że nawet jeśli podczas operacji wojskowych popełniono zbrodnie wojenne, nie oznacza to automatycznie istnienia zamiaru ludobójczego. W 2021 roku Suu Kyi została odsunięta od władzy w wyniku zamachu stanu i aresztowana. Od tego czasu Mjanmę przed Trybunałem reprezentowali prawnicy wyznaczeni przez wojskowe władze.

W czwartkowym wyroku Trybunał wskazał również na obowiązek naprawienia szkód wyrządzonych Rohingjom. Mjanma ma umożliwić osobom zmuszonym do opuszczenia swoich domów bezpieczny, dobrowolny i godny powrót do miejsc zamieszkania. Państwo zostało także zobowiązane do zapewnienia odpowiednich form zadośćuczynienia i rekompensaty.

Źródło: BBC
Polecamy
Proszę czekać ...

Proszę czekać ...

Proszę czekać ...

Proszę czekać ...